پيش گرفتند ؛ آن هنگامى كه شرايط قيام دولت فاطمى را فراهم مىكردند ، به همان روشى كه عباسيان ترسيم كرده و بر همان اساس به پيروزى رسيده بودند ، عمل كردند . فاطميان ، مركزى را براى ارسال داعيان در سرزمين يمن ايجاد كردند و بر داعيانى اعتماد كردند كه از غير خاندان ابى طالب بودند ، همچون ابن حوشب و سفيانى و حلوانى ، و همان‌گونه كه ابو مسلم خراسانى پرچم دعوت عباسى را در خراسان به دوش كشيده بود ، ابو عبد اللّه شيعى هم پرچم دعوت فاطمى را در سرزمين مغرب به دوش كشيد . « 1 » اين بود كه دعوت فاطمى به پيروزى و موفقيت دست يافت و خلافت علوى و فاطمى در سرزمين مغرب برپا گرديد « 2 » كه چندى بعد به مصر منتقل شد « 3 » و دامنهء نفوذش گسترش يافت و حتى با خلافت بنى عباس رقابت كرد . از ديگر دلايل شكست قيام نفس زكيه و برادرش ابراهيم اين بود كه منصور بين ايشان و خراسان و كوفه جدايى انداخت . خراسان سرزمينى بود پربار كه نفس زكيه مىتوانست ياران و شيعيان فراوانى در آن پيدا كند . در اواخر دوران اموى بسيارى از مردمان آن‌جا با داعيان عباسى بيعت كرده بودند ، چون آن‌ها به « الرضا من آل محمد » دعوت مىكردند و گمان مردم اين بود كه با آل ابى طالب بيعت مىكنند ، ازاين‌رو ، بسيارى از مردم خراسان با افتادن خلافت به دست بنى عباس سرخورده شدند . در مجموع ، موالى خراسان و فارس ، مستعدترين و آماده‌ترين مردم براى پذيرش مذهب شيعه بودند و منصور اين واقعيت را مىدانست ، ازاين‌رو ، تصميم گرفت گرداگرد خراسان پوششى غير قابل نفوذ ايجاد كرده ، راه داعيان نفس زكيه را به آن ديار سدّ كند و نيز مانع خروج مردم خراسان به مدينه شود . هم‌چنين منصور از احساسات مردم خراسان نسبت به آل ابى طالب آگاه بود ، بنابراين - همان‌گونه كه گذشت - سعى كرد موضع خود را نسبت به علويان روشن سازد ، بخصوص وقتى كه عبد اللّه بن حسن و خاندانش را به زندان انداخت يا زمانى كه سپاهيانش نفس زكيه را كشتند .

--> ( 1 ) . مقريزى ، اتعاظ الحنفا ، ص 75 . ( 2 ) . دولت فاطمى به سال 297 ق در قيروان مغرب تأسيس يافت و عبيد اللّه مهدى ، اولين خليفه فاطمى بود . ( 3 ) . جوهر صقلى سردار المعز لدين اللّه ، چهارمين خليفه فاطمى ، مصر را در سال 358 ق فتح كرد .